Samenwerking Rekenkamers
Rekenkamers staan net als gemeenten financieel flink onder druk. Daarnaast controleren ze het gemeentelijk beleid dat steeds meer bovenlokaal wordt uitgevoerd. Samenwerking ligt voor de hand zou je dus zeggen. Toch zien lang niet alle rekenkamers de voordelen hiervan in. Rekenkamers zijn en blijven vooral lokaal georganiseerd. Sommige lokale rekenkamers heffen zichzelf liever op dan dat ze onderling meer samenwerken zoals in de gemeenten Littenseradiel en Borsele is gebeurd. Deze rekenkamers blijven van mening dat een rekenkamer per definitie en uitsluitend verbonden moet zijn aan de eigen gemeenteraad. Zij zien samenwerking als een bedreiging en vrezen dat rekenkamers te veel op afstand van raden komen te staan. Ook zijn ze bang dat specifieke vragen van individuele gemeenten minder aan bod komen. Deze conservatieve houding werkt contraproductief. Zonder oog te hebben voor de veranderende omgeving hebben rekenkamers in de toekomst steeds minder meerwaarde. Dat zou een gemiste kans zijn. Zowel voor rekenkamers als voor het functioneren van de lokale democratie.
Voordelen van samenwerking Rekenkamers
Wij pleiten voor veel meer samenwerking tussen rekenkamers. De voordelen hiervan zijn immers legio. Samenwerking tussen rekenkamers zorgt voor kostenbesparing. Schaalvergroting (van gemeentelijk naar regionaal niveau) leidt tot lagere kosten per deelnemende gemeente(raad). Een ander voordeel is dat een samenwerkende rekenkamer meer kennis en ervaring opdoet. Er ontstaat zo meer expertise en efficiëntie in het onderzoeksproces, omdat er jaarlijks meer onderzoeken worden uitgevoerd. Daarnaast leidt samenwerking tot de mogelijkheid van vergelijken: er ontstaat een beter beeld van de eigen positie, kwaliteit van beleid en uitvoering van een gemeente doordat de gegevens onderling eenvoudiger met elkaar kunnen worden vergeleken. Zo kan door rekenkameronderzoeken niet alleen van eigen ervaring, maar ook van anderen worden geleerd. Verder zorgt samenwerking tussen rekenkamers voor meer kwaliteit. De grote(re) schaal maakt het beter mogelijk om externe deskundigheid in te huren en om gebruik te maken van aanvullende competenties van partners. Ten slotte leidt samenwerking ook tot strategische voordelen. Een grotere rekenkamer of een gemeenschappelijk rekenkameronderzoek heeft meer marketingkracht en vergroot de mogelijkheden aandacht van college, raad en media te verschaffen.
Ook de lokale democratie heeft baat bij samenwerkende rekenkamers. Intergemeentelijke samenwerking zorgt vaak voor een ‘democratisch gat’. Dit gat ontstaat doordat gemeenteraden op relatieve afstand van samenwerkingsverbanden staan, waardoor ze hun controlerende taak niet optimaal kunnen invullen. De controlerende rol van de raad is echter essentieel voor het bewaken van de scheiding der machten in een democratie. Zonder die rol heeft het bestuur van het samenwerkingsverband te veel ruimte om naar eigen inzicht beleid te maken en uit te voeren. Rekenkamers kunnen raden helpen dit zicht te verbeteren door onderling samen te werken en onderzoek te verrichten naar bovenlokale beleidsvraagstukken.
De praktijk van samenwerking tussen Rekenkamers
De genoemde voordelen voor zowel rekenkamers als de lokale democratie zijn niet louter theoretisch van aard. Regionale rekenkamers als West-Brabant en Parkstad Limburg laten in de praktijk zien dat genoemde voordelen daadwerkelijk te realiseren zijn. Deze rekenkamers werken efficiënt, doen kwalitatief goed onderzoek naar bovenlokale beleidsonderwerpen en verstevigen de controlerende positie van gemeenteraden. Het is de vraag wanneer andere rekenkamers hun voorbeeld volgen. De tijd begint nu echt te dringen. Zonder financiële middelen en relevante beleidsonderwerpen hebben rekenkamers geen bestaansreden meer. Samenwerken is daarom niet alleen gewenst, maar nog veel meer noodzakelijk.
