Regelmatig hoor ik programmamanagers verzuchtingen slaken over hun opdrachtgevers. Zeker als wij proberen hen te helpen om hun programma’s professioneler aan te pakken. “Als ze nu eens niet iedere keer wat anders willen en er nieuwe dingen bijhalen of hun ambities veranderen. Dat zou handig zijn!” “Gaan zij dan ook programmaplannen lezen, als wij die moeten gaan maken? Dat doen ze namelijk nooit.” “Zouden ze maar eens wat vaker informeren naar hoe het er met het programma voor staat!”
Willen ze het wel echt?
Gek eigenlijk als je erover nadenkt. Want als het om een nieuwe badkamer thuis gaat, dan vraag ik me af of diezelfde opdrachtgevers ook zo onduidelijk zijn over wat ze willen, vage beslissingen nemen, op gemaakte keuzes terugkomen, open eindjes laten en matige afspraken maken over meerwerk. Dat heeft volgens mij niet alleen te maken met de relatieve eenvoud van zo’n klus, maar vooral ook met het feit dat het hier om eigen geld en eigen tijd gaat: die wil je niet verspillen.
Ondanks de enorme overschrijdingen van tijd en geld bij bijvoorbeeld de Noord-Zuidlijn, de Museumparkgarage, de SS Rotterdam gaan die projecten door, zonder verdere gevolgen voor topmanagers en bestuurders.
Opdrachtgeverschap is ook niet gemakkelijk
Programma’s zijn vaak – maar niet altijd – qua aard nog ingewikkelder en ingrijpender dan projecten. Vooral omdat het om het realiseren van ingewikkelde gedragsveranderingen in en buiten organisaties gaat. Je vraagt nogal wat van mensen om dit voor elkaar te krijgen.
Dat alles doet een beroep op steviger opdrachtgeverschap en eigenaarschap dan hoe het nu wordt ingevuld. Zowel bij de opdrachtgever van het programma als bij de programmamanager richting zijn projectleiders. En ja, dat is nog wel eens lastig, want het gaat regelmatig om ingewikkelde afwegingen, keuzes en beslissingen met flinke risico’s en grote onzekerheden.
Neem het heft zelf in handen
Toch gaan die opdrachtgevers niet in één keer doen wat ze zouden moeten doen. Werk aan de winkel dus voor de programmamanager om enig opvoedwerk te verrichten, niet zomaar genoegen te nemen met een opdrachtgever die niet doet wat hij moet doen en om vooral niet te denken dat het gaandeweg wel goed komt. Resultaten uit het verleden bieden hier meestal namelijk wél een goede garantie voor de toekomst. En bedenk je daarbij ook wat jouw projectleiders van jou verwachten als opdrachtgever. Heb het eens met elkaar over wat het betekent om opdrachten te geven en opdrachten aan te nemen. Als ware het je eigen geld (of die badkamer thuis).
